„»Chcę, żeby tak było — mówi człowiek — i tak będziel« Lub też "Przyszłość jest w naszych rękach«.
Ale czas, ten spryciarz o trzech obliczach, działa zawsze po swojemu... Człowiek trudzi się, porywa, realizuje swe plany. Lecz to, co zostało dokonane, odeszło w przeszłość i nieuchwytnie stanęło w szeregu podlegających określonym prawom, kolejnych wydarzeń... Czyżby człowiek pozostał z niczym Czy istotnie wszystko, co się wydarzyło, nieuchronnie musiało się stać Jak zestawić przeszłość, teraźniejszość, przyszłość Być może, Cavy ma rację, być może, przeszłość to fikcja Odrzućmy ją — i wszystko wróci na miejsce. Ale precz z pożerającym wszystko tatalizmeml Przeszłości odrzucić nie można, podobnie jak, żyjąc w teraźniejszości, nie sposób nie myśleć o przyszłości. W tym się zawiera treść ludzkiej egzystencji, w tym tkwi istota człowieczeństwa!
Człowieczeństwo... Jak odnieść to pojęcie do prostych, ścisłych praw rozwoju świata materialnego
Całe życie ludzkości to długi łańcuch pokoleń, a życie jednego człowieka jest tylko ogniwem w tym łańcuchu. Tak można powiedzieć, jeśli za jedyny miernik przyjmiemy czas. Ale życie człowieka nie jest tylko jednym ogniwem, ono jest szersze od tego ogniwa. Ono nie tylko fizycznie łączy inne ogniwa, ale wszystkie ogniwa wzajemnie się przenikają.“(10)